หากลูกจ้างลาออกจากกองทุนสำรองเลี้ยงชีพ จะต้องเข้ากองทุนสงเคราะห์ลูกจ้างหรือไม่

คำตอบโดยสรุป

ต้องเข้ากองทุนสงเคราะห์ลูกจ้าง หากลูกจ้างลาออกจากกองทุนสำรองเลี้ยงชีพ แต่ยังคงทำงานกับบริษัทเดิม และบริษัทอยู่ในข่ายบังคับของกองทุนสงเคราะห์ลูกจ้าง

เหตุผลคือ ข้อยกเว้นเกิดขึ้นเฉพาะช่วงที่ลูกจ้างคนนั้นเป็นสมาชิกกองทุนสำรองเลี้ยงชีพ เมื่อสมาชิกภาพสิ้นสุดลง ลูกจ้างจึงไม่มีหลักประกันดังกล่าว และต้องเข้าเป็นสมาชิกกองทุนสงเคราะห์ลูกจ้างแทน ไม่สามารถเลือกไม่เข้าทั้งสองกองทุนได้

อย่างไรก็ตาม ณ วันที่ 10 สิงหาคม 2569 ยังไม่เริ่มจัดเก็บเงินจริง โดยจะเริ่มหักเงินสะสมและนำส่งตั้งแต่ 1 ตุลาคม 2569 เป็นต้นไป

ต้องแยก “ลาออกจากกองทุน” กับ “ลาออกจากงาน”

สองกรณีนี้มีผลต่างกันอย่างชัดเจน

เหตุผลตามหลักกฎหมาย

มาตรา 130 แห่งพระราชบัญญัติคุ้มครองแรงงานกำหนดให้ลูกจ้างในกิจการที่มีลูกจ้างตั้งแต่ 10 คนขึ้นไปเป็นสมาชิกกองทุนสงเคราะห์ลูกจ้าง แต่ยกเว้นกิจการที่นายจ้างจัดให้มีกองทุนสำรองเลี้ยงชีพ หรือจัดระบบสงเคราะห์กรณีออกจากงานหรือเสียชีวิตตามหลักเกณฑ์ที่กำหนด

การยกเว้นจึงต้องพิจารณาว่า ลูกจ้างแต่ละคนได้รับความคุ้มครองอยู่จริงหรือไม่

ตัวอย่าง บริษัทมีพนักงาน 200 คน

• เป็นสมาชิกกองทุนสำรองเลี้ยงชีพ 180 คน
• ไม่สมัครหรือออกจากกองทุนสำรองเลี้ยงชีพ 20 คน

ผลคือ พนักงาน 180 คนที่ยังเป็นสมาชิกกองทุนสำรองเลี้ยงชีพอาจได้รับยกเว้น ส่วนพนักงานอีก 20 คนต้องเข้าเป็นสมาชิกกองทุนสงเคราะห์ลูกจ้าง ไม่ใช่ว่าบริษัทมีกองทุนสำรองเลี้ยงชีพแล้วจะได้รับยกเว้นพนักงานทุกคน

เริ่มเข้ากองทุนสงเคราะห์ลูกจ้างเมื่อใด

ให้พิจารณาจากวันที่สมาชิกภาพกองทุนสำรองเลี้ยงชีพสิ้นสุดจริงตามข้อบังคับกองทุน ไม่จำเป็นต้องตรงกับวันที่ลูกจ้างยื่นใบลาออกเสมอไป ตัวอย่าง

• ลูกจ้างยื่นขอลาออกจาก PVD วันที่ 5 ตุลาคม 2569
• ข้อบังคับกำหนดให้มีผลวันที่ 31 ตุลาคม 2569
• ตั้งแต่วันที่ 1 พฤศจิกายน 2569 ลูกจ้างไม่มีสถานะสมาชิก PVD

โดยหลัก บริษัทควรนำลูกจ้างเข้ากองทุนสงเคราะห์ลูกจ้างตั้งแต่วันที่พ้นสมาชิกภาพ PVD และเริ่มคำนวณจากค่าจ้างที่จ่ายภายหลังวันที่ดังกล่าว ทั้งนี้ควรยึดวันที่มีผลตามหนังสือยืนยันจากกองทุนสำรองเลี้ยงชีพ ไม่ควรใช้เพียงวันที่ลูกจ้างแจ้งความประสงค์

หากวันสิ้นสมาชิกภาพอยู่กลางงวดค่าจ้าง ควรสอบถามสำนักงานสวัสดิการและคุ้มครองแรงงานเรื่องฐานค่าจ้างของงวดเปลี่ยนผ่าน เพื่อป้องกันการนำส่งขาดหรือซ้ำกัน

วิธีคำนวณและนำส่ง

ตั้งแต่วันที่ 1 ตุลาคม 2569 ถึง 30 กันยายน 2574

• ลูกจ้างจ่ายเงินสะสม 0.25% ของค่าจ้าง
• นายจ้างจ่ายเงินสมทบ 0.25% ของค่าจ้าง
• นายจ้างหักเงินสะสมจากค่าจ้างทุกครั้งที่จ่ายค่าจ้าง
• นำเงินสะสมและเงินสมทบส่งภายในวันที่ 15 ของเดือนถัดไป

ตัวอย่าง ลูกจ้างได้รับค่าจ้าง 30,000 บาท และพ้นจาก PVD แล้ว

ตั้งแต่วันที่ 1 ตุลาคม 2574 เป็นต้นไป อัตราตามหลักเกณฑ์ล่าสุดจะเพิ่มเป็นฝ่ายละ 0.50%

เงินเดิมในกองทุนสำรองเลี้ยงชีพทำอย่างไร

เงินที่ลูกจ้างมีอยู่ในกองทุนสำรองเลี้ยงชีพจะยังอยู่ภายใต้ข้อบังคับของ PVD และกฎหมายกองทุนสำรองเลี้ยงชีพ เช่น

• เงินสะสมของลูกจ้าง
• เงินสมทบของนายจ้าง
• ผลประโยชน์จากการลงทุน
• สัดส่วนเงินสมทบที่ลูกจ้างมีสิทธิได้รับตามอายุสมาชิก
• วิธีรับเงินหรือคงเงินไว้ในกองทุน

เงินดังกล่าว ไม่ถูกโอนเข้ากองทุนสงเคราะห์ลูกจ้างโดยอัตโนมัติ และการได้รับเงินจาก PVD ไม่ทำให้ได้รับยกเว้นจากกองทุนสงเคราะห์ลูกจ้างต่อไป เพราะข้อยกเว้นพิจารณาจากสถานะการเป็นสมาชิกในปัจจุบัน ไม่ได้พิจารณาว่าเคยเป็นสมาชิกหรือเคยได้รับเงินมาแล้วหรือไม่

หากลาออกจาก PVD ก่อนวันที่ 1 ตุลาคม 2569

ตัวอย่าง ลูกจ้างออกจากกองทุนสำรองเลี้ยงชีพวันที่ 30 มิถุนายน 2569 แต่ยังทำงานอยู่

• ช่วงเดือนกรกฎาคม–กันยายน 2569 ยังไม่ต้องหักเงินกองทุนสงเคราะห์ลูกจ้าง เพราะยังไม่ถึงวันเริ่มจัดเก็บ
• เมื่อถึงวันที่ 1 ตุลาคม 2569 หากลูกจ้างยังไม่ได้กลับเข้า PVD และไม่มีสวัสดิการอื่นที่ได้รับยกเว้น ต้องนำลูกจ้างเข้ากองทุนสงเคราะห์ลูกจ้าง
• เริ่มหักและสมทบตั้งแต่งวดค่าจ้างที่อยู่ในหลักเกณฑ์ตั้งแต่วันที่ 1 ตุลาคม 2569

หากกลับเข้า PVD ภายหลัง

ถ้าลูกจ้างอยู่ในกองทุนสงเคราะห์ลูกจ้างช่วงหนึ่ง แล้วภายหลังสมัครกลับเข้าเป็นสมาชิกกองทุนสำรองเลี้ยงชีพ นายจ้างต้องตรวจสอบวันที่สมาชิกภาพ PVD เริ่มมีผล และแจ้งเปลี่ยนแปลงข้อมูลกองทุนสงเคราะห์ลูกจ้างให้ถูกต้อง

ไม่ควรหักทั้งสองกองทุนโดยอัตโนมัติในช่วงเดียวกัน หาก PVD นั้นเข้าเงื่อนไขยกเว้น แต่เงินที่สะสมไว้ในกองทุนสงเคราะห์ลูกจ้างก่อนเปลี่ยนไป PVD ไม่ควรจ่ายคืนหรือโอนเอง เพราะการจ่ายเงินต้องเป็นไปตามเหตุและขั้นตอนที่กฎหมายกำหนด

กรณีที่อาจไม่ต้องเข้า

ลูกจ้างที่ออกจาก PVD อาจไม่ต้องเข้ากองทุนสงเคราะห์ลูกจ้าง หาก

• ลาออกจากงานพร้อมกันและความสัมพันธ์การจ้างสิ้นสุดแล้ว
• บริษัทมีลูกจ้างต่ำกว่าเกณฑ์และไม่อยู่ในสถานะที่ต้องนำส่งต่อ
• นายจ้างจัดระบบสงเคราะห์กรณีออกจากงานหรือเสียชีวิตที่ได้รับการรับรองตามกฎหมาย และครอบคลุมลูกจ้างรายนั้น
• กิจการหรือลูกจ้างอยู่ในประเภทที่กฎหมายยกเว้น
• ลูกจ้างเปลี่ยนไปเป็นสมาชิก PVD อีกกองหนึ่งโดยสมาชิกภาพต่อเนื่อง ไม่มีช่วงที่ขาดความคุ้มครอง

แนวทางดำเนินการสำหรับฝ่าย HR

1. ตรวจข้อบังคับ PVD ว่าลูกจ้างสามารถลาออกจากกองทุนขณะยังทำงานได้หรือไม่
2. ขอหนังสือยืนยันวันที่สมาชิกภาพ PVD สิ้นสุด
3. ตรวจว่าบริษัทอยู่ในข่ายกองทุนสงเคราะห์ลูกจ้างหรือไม่
4. ตรวจว่าลูกจ้างมีระบบสงเคราะห์อื่นที่ได้รับยกเว้นหรือไม่
5. แจ้งเพิ่มหรือเปลี่ยนแปลงรายชื่อลูกจ้างตามแบบและช่องทางที่กรมกำหนด
6. ตั้งวันที่เริ่มหักในระบบเงินเดือนให้ตรงกับวันที่มีผล
7. หักเงินสะสมและคำนวณเงินสมทบจากฐานค่าจ้าง
8. แสดงรายการหักในสลิปเงินเดือนอย่างชัดเจน
9. นำส่งภายในวันที่ 15 ของเดือนถัดไป
10. เก็บใบลาออกจาก PVD หนังสือยืนยันวันสิ้นสมาชิกภาพและหลักฐานการนำส่งไว้ตรวจสอบ

สรุป: หากลูกจ้างเพียงลาออกจากกองทุนสำรองเลี้ยงชีพ แต่ยังทำงานกับนายจ้างเดิม ลูกจ้างต้องเข้ากองทุนสงเคราะห์ลูกจ้างตั้งแต่พ้นสมาชิกภาพ PVD หากบริษัทอยู่ในข่ายบังคับ เพราะไม่สามารถไม่มีหลักประกันทั้งสองระบบได้ ส่วนเงินเดิมใน PVD ให้จัดการตามข้อบังคับของกองทุนเดิม และไม่โอนเข้ากองทุนสงเคราะห์ลูกจ้างโดยอัตโนมัติครับ